گوهر شناسی علم بررسی سنگ های قیمتی می باشد . بررسی مواردی چون چگونگی تشکیل کانی های قیمتی ، اصطلاحات مربوط به این نوع کانی ها ، ویژگی های فیزیکی و نوری آنها و چگونگی استفاده از این ویژگی ها به منظور ارائه تعریف دقیقی از کانی های قیمتی ، در حیطه مطالعات گوهر شناسی قرار می گیرند .
جواهر و سنگ هاي قيمتي به دليل زيبايي ، نادر بودن ،‌ ارزش و قابل حمل بودن براي انسان ها ارزش ويژه اي دارند . بعضي عقيده دارند كه كاني ها و جواهرات به دليل شهرت آنان در اعطاي قدرت ، ثروت ، عشق و تندرستي قدرت جادويي دارند .
جواهر شناسي دانش ، هنر و يا حرفه شناسايي و ارزيابي جواهرات و سنگ هاي قيمتي است . واژه جواهر شناسي در آمريكا به صورت gemology و در انگلستان به صورت gemmology بكار مي رود . از آنجا كه انسان طي هزاران سال علاقه زيادي به سنگ هاي قيمتي داشته است اين شاخه داراي قلمروهاي زيادي است .
از كارگران معدن سنگ هاي قيمتي گرفته تا برنده هاي اين سنگ ها و تجارها با سنگ هاي قيمتي سروكار دارند . جواهر شناسي در هر يك از مراحل تبديل يك سنگ به يك جواهر گران قيمت لازم است .
از آنجا كه نهشته هاي جواهر دار زيادي هر ساله كشف مي شوند ، روش هاي جديدي نيز همراه با هر يك از نيز بايد پيدا شود .
دانش جواهر شناسي فقط محدود به كار حرفه اي و تجارت نمي شود . هر فرد عادي كه علاقه به جواهر دارد مي تواند اين رشته را فرا بگيرد . به طور كلي جواهر شناسي به مطالعه موارد زير مي پردازد :
-واژه سنگ قيمتي به چه معناست ؟
-سنگ هاي قيمتي از چه چيز ساخته شده اند؟
-خصوصيات فيزيكي و نوري سنگ هاي قيمتي چه مي باشد؟
-چگونه اين خصوصيات جهت شناسايي سنگ هاي قيمتي بكار مي روند ؟
-محل پيدايش سنگ هاي قيمتي
-تكنيك هاي لازم جهت شناسايي سنگ هاي قيمتي ( برش دادن و صيقل دادن )
شناسايي سنگ هاي قيمتي به وسيله ابزارهاي خاص صورت مي گيرد . يكي ديگر از شاخه هاي جواهر شناسي درجه بندي سنگ هاي قيمتي است كه جهت قيمت دادن و بها دادن به آنها براي يك تجارت لازم و ضروري است . منشا جواهرات
جواهر سنگ ها در بسیاری از محیط های زمین تشکیل می شوند. در این بخش به بررسی متداولترین و مهمترین محیط های تشکیل این سنگ ها و نیز فرایند های مربوط به آن می پردازیم.
می باید بین این مسئله که جواهر سنگ ا کجا پیدا می شوند و کجا تشکیل می شوند تمایز قائل شویم. غالباً اکثر جواهر سنگ ها در زیر سطح زمین تشکیل می شوند. برخی براثر معدن کاری و برخی دیگر بر اثر فرایند های زمینی ( مانند گسلش، چین خوردگی، بالا آمدگی در مقیاس وسیع ، ولکانیم)به سطح زمین آورده می شوند.
این فرایند ها قادرند سنگ ها را از اعماق بیش از 400 کیلومتر در زیر زمین بر سطح آن بیاورند.